Er is een specifiek soort valkuil waar de meest succesvolle mensen in creatieve industrieën in trappen. Je bouwt zo'n reputatie op dat niemand in je omgeving nog durft te zeggen dat je idee slecht is. Gabe Newell liep rond de tijd van Portal 2 tegen die muur aan, en zijn reactie was om zich volledig terug te trekken uit de hands-on gameontwikkeling.
Dat is het verhaal van Josh Weier, de project lead designer van Portal 2, die in een Kiwi Talkz-podcastinterview besprak hoe het was om tijdens de ontwikkeling met Newell samen te werken.
Het 'ja-knikkers'-probleem dat Newell wegjoeg
Weiers relaas is behoorlijk specifiek. Newell wilde oprecht een creatieve bijdrage leveren aan projecten, in plaats van alleen de man te zijn die vanaf de bovenste verdieping alles goedkeurde. Het probleem was dat zijn positie eerlijke samenwerking bijna onmogelijk maakte.
"Hij wilde altijd deel uitmaken van het team, maar omdat hij Gabe was en in zijn positie zat, werkte dat nooit echt," herinnert Weier zich. "Omdat mensen zoiets hadden van: 'Wat jij zegt', terwijl hij juist zoiets had van: 'Nee nee nee, ik wil deel uitmaken van het team en met ideeën komen.' Dat was echt lastig voor mensen, dus ik denk dat er een periode was waarin hij een stap terug deed en dacht: 'Oké, ik denk dat ik gewoon niet op die manier met iedereen kan omgaan.'"
Dat is een opvallend zelfbewuste beslissing. De meeste executives in zijn positie zouden de dynamiek niet eens opmerken of er actief van genieten. Newell vond het blijkbaar frustrerend genoeg om zichzelf uit de vergelijking te halen.
Wat dit betekent voor hoe Valve daadwerkelijk opereert
Newell staat vermeld als producer op Portal 2, dat in 2011 uitkwam. Kijk naar zijn credits bij Valve-releases na dat moment en het patroon dat Weier beschrijft wordt zichtbaar. Zijn naam verschijnt in algemene bedrijfscredits in plaats van in specifieke design- of productierollen. Het hands-on werk verschoof naar anderen.
Dit sluit aan bij wat de meeste spelers al begrepen over de structuur van Valve: de studio werkt zonder traditionele managementhiërarchieën, waarbij teams zich organisch rond projecten vormen. Dat model werkt goed wanneer iedereen vrijelijk tegengas kan geven. Het loopt vast wanneer één persoon zoveel institutioneel gewicht in de schaal legt dat meningsverschillen professioneel riskant voelen, zelfs als niemand dat expliciet zo maakt.
De vergelijking die in me opkomt is George Lucas tijdens het Star Wars-prequel-tijdperk, waar het gebrek aan echte creatieve wrijving resultaten opleverde die het publiek verdeelden. Newell lijkt die dynamiek te hebben herkend voordat het een probleem werd, wat misschien wel de meest indrukwekkende zet is.
De kloof tussen willen samenwerken en het daadwerkelijk kunnen
Er is iets oprecht ongewoons aan dit verhaal. Newell deed geen stap terug omdat hij zijn interesse verloor of omdat de zakelijke kant van het runnen van Steam zijn tijd opslokte (hoewel dat zeker gebeurde). Hij deed een stap terug omdat de sociale dynamiek van zijn eigen succes een zinvolle creatieve bijdrage onmogelijk maakte.
Weiers volledige opmerkingen in het Kiwi Talkz-interview bieden extra context over hoe deze dynamiek specifiek tijdens de ontwikkeling van Portal 2 verliep.
Wat de output van Valve interessant maakt, is dat de games die ze uitbrengen, met Half-Life: Alyx als meest recente grote voorbeeld, nog steeds een duidelijke creatieve identiteit hebben. Of die identiteit op de lange termijn overleeft zonder dat Newell in de kamer zit om ideeën te beargumenteren, om vervolgens iedereen alleen maar te zien knikken, is een vraag waar de studio blijkbaar al meer dan tien jaar mee leeft. Voor meer informatie over hoe gamestudio's omgaan met creatief leiderschap, bekijk zeker meer:
