Marc Laidlaw had één verwachting nadat Half-Life was uitgebracht: dat het FPS-genre Valve's aanpak op het gebied van storytelling zou volgen. Bijna drie decennia later gebeurde dat grotendeels niet.
Laidlaw, de schrijver en ontwerper achter Half-Life, bracht recentelijk opnieuw opmerkingen naar voren die hij maakte in het kerstnummer van 2009 van GamesTM magazine, waarin hij zijn oprechte verbazing uitte over hoe weinig shooters zich committeerden aan dezelfde narratieve principes die Valve in Gordon Freeman's avontuur had ingebouwd. Het kernidee was simpel maar veeleisend: houd de speler te allen tijde onder controle, snijd nooit weg, verbreek nooit het first-person perspectief om een cinematisch moment te forceren. Je ziet alles door de ogen van Gordon. Het verhaal gebeurt jou, niet aan jou.
Wat Valve eigenlijk bouwde, en waarom het moeilijker was dan het leek
Half-Life's narratieve ontwerp klinkt rechttoe rechtaan totdat je probeert het te repliceren. Elke verhaalstap, elke karakterinteractie, elk moment van expositie moest werken binnen één vast perspectief zonder de speler uit de ervaring te halen. Geen cutscenes. Geen missiebriefings via een laadscherm. Geen camerabewegingen om je te laten zien wat er komt. Laidlaw en het team bij Valve bouwden een systeem waarbij de wereld zijn verhaal communiceerde via de omgeving, dialoog en actie die om je heen plaatsvonden in realtime.
Het sleutelpunt hier is dat dit niet zomaar een stilistische keuze was. Het was een ontwerpbeperking die elk level, elke karakterplaatsing, elke gescripte sequentie in het spel vormgaf. Het wegnemen van spelerscontrole, zelfs kortstondig, werd behandeld als een faalconditie.
Waar Medal of Honor en Call of Duty het oppakten, en waar ze het lieten vallen
Laidlaw erkende dat sommige grote franchises wel lessen trokken uit Half-Life. "Medal Of Honor, bijvoorbeeld, en Call Of Duty volgden beide die principes," zei hij, "maar het was inconsistent. Er waren momenten van niet-interactieve expositie afgewisseld met de dynamische delen."
Die inconsistentie is de clue. De oorspronkelijke Stalingrad-missie van Call of Duty, met zijn langzame boottocht en de chaos van Sovjetsoldaten die om je heen werden neergehaald, draagt absoluut het DNA van Half-Life. De nucleaire explosiesequentie van de eerste Modern Warfare, waarbij je de nasleep persoonlijk meemaakt in plaats van het vanaf een veilige cinematische afstand te bekijken, is een andere flits van hetzelfde denken.
Maar die momenten bestaan binnen een structuur die ook wereldwijde campagnes met meerdere personages, niet-interactieve missiebriefings en perspectiefwisselingen tussen verschillende soldaten en facties omvat. Call of Duty heeft zich nooit gecommitteerd aan één ononderbroken gezichtspunt zoals Half-Life dat deed. Het leende de techniek selectief, zette het in voor maximale impact in specifieke setpieces, en keerde daarna terug naar zijn gebruikelijke aanpak.
info
Laidlaw's opmerkingen verschenen oorspronkelijk in het kerstnummer van 2009 van GamesTM magazine, ongeveer 11 jaar na de release van Half-Life in 1998, en blijven relevant gezien hoe zelden het FPS-genre de aanpak van Valve sindsdien volledig heeft overgenomen.
Waarom het FPS-genre meestal een andere richting opging
Laidlaw's eigen verklaring is het waard om bij stil te staan. "Ik denk dat het een riskante onderneming is," zei hij, "en de narratieve regels die we implementeerden, zouden alleen moeten worden toegepast als je weet dat je er iets goeds uit zult halen."
Dat is een eerlijke inschatting. De aanpak van Half-Life vereist totaal vertrouwen in je leveldesign, je pacing en je wereldopbouw. Je kunt niet leunen op een cutscene om expositie te leveren wanneer de gameplay ingewikkeld wordt. Je kunt niet naar een ander personage snijden om uit te leggen wat er elders gebeurt. Elk stukje verhaal-informatie moet de speler organisch bereiken, wat enorme druk legt op het ontwerpteam om elke kamer, elke NPC, elke gescripte gebeurtenis zijn gewicht te laten dragen.
De meeste ontwikkelaars kozen, geconfronteerd met die beperking, voor de veiligheid van traditionele cinematische tools. Het resultaat is een genre vol games die hun verhalen vertellen *tegen* spelers in plaats van *door* hen heen.
Wat dit betekent voor hoe Half-Life nog steeds apart staat
Het punt is: de games die zich echt hebben gecommitteerd aan de principes van Half-Life blijven een korte lijst. Half-Life 2 en zijn episodes zijn de voor de hand liggende voortzetting. Bioshock paste er een versie van toe. De campagne van Titanfall 2 kwam er op sommige plekken dichtbij. Maar het mainstream FPS-genre, van militaire shooters tot hero shooters tot extraction games, heeft narratie grotendeels behandeld als iets dat tussen de actie door gebeurt in plaats van er tijdens.
Die kloof is mede de reden waarom Half-Life nog steeds wordt besproken als een ontwerpreferentiepunt in gaming nieuws-kringen, zelfs nu. Het genre bewoog zich richting spektakel en multiplayer, en de specifieke discipline die Valve beoefende, werd stillaan zeldzamer in plaats van gebruikelijker.
Voor iedereen die precies wil traceren hoe die invloed zich verspreidde en waar deze stagneerde, bieden de nieuwste reviews van moderne FPS-releases een interessante vergelijking met wat Laidlaw beschreef. De ambitie is er op sommige plekken nog steeds. De volledige toewijding, minder.
