Een Nederlandse consumentenorganisatie gebruikt Sony's eigen besluit om fysieke discs uit te faseren als nieuwe munitie in een rechtszaak van $457 miljoen die al de nodige aandacht trok.
Stichting Massaschade & Consument (SM&C) voert een rechtszaak tegen Sony over de 30% commissie die het bedrijf inhoudt op elke verkoop via de PlayStation Store. Het kernargument is simpel: omdat Sony de enige winkel beheert die beschikbaar is voor PlayStation-gebruikers, kan het bedrijf elke prijs bepalen zonder enige concurrentiedruk. Fysieke discs waren de enige uitweg. Retailers konden de digitale prijzen onderbieden, tweedehands exemplaren boden spelers een goedkopere optie en de doorverkoopmarkt betekende dat je daadwerkelijk eigenaar was van iets. Nu Sony heeft aangekondigd dat het de verkoop van fysieke discs tegen 2028 volledig zal staken, zegt SM&C-voorzitter Lucia Melcherts dat hiermee de laatste controle op Sony's prijsmacht verdwijnt.
"Het einde van fysieke discs verwijdert de laatste plek waar een PlayStation-game nog tegen een concurrerende prijs gekocht en verkocht kon worden," aldus Melcherts. "Geen discs betekent geen tweedehandsmarkt en geen alternatief voor de PlayStation Store, dus vanaf 2028 bepaalt Sony alleen wat een game kost en zelfs hoe lang je deze mag gebruiken. Dat is precies de schade waar onze Fair PlayStation-claim over gaat: een prijs kan nooit eerlijk zijn als de koper geen eigendom en geen alternatief heeft."
Ontvang 1 maand GTA+ abonnement bij je pre-order.
Pre-Order GTA 6 nu
Waarom het disc-besluit SM&C een sterker argument geeft
Het punt is: de rechtszaak was al in gang gezet voordat Sony het einde van discs bevestigde. De oorspronkelijke claim beslaat naar schatting 1,7 miljoen Nederlandse consumenten die sinds 2013 digitaal games hebben gekocht via de PlayStation Store, en de totale geëiste schadevergoeding bedraagt ongeveer $457 miljoen. Dat cijfer werd berekend in een markt waar fysieke retail nog als alternatief bestond. Zodra discs volledig verdwijnen, wordt de monopoliepositie die SM&C beschrijft permanent in plaats van gedeeltelijk.
De 30% commissie die Sony op de winkel inhoudt is niet uniek. Steam rekent hetzelfde tarief aan ontwikkelaars, en een andere Nederlandse consumentenorganisatie heeft Valve afzonderlijk aangeklaagd over precies dat punt. Het verschil, en dat is hier de kern, is dat Steam niet je hardware produceert. Je kunt concurrerende storefronts installeren, fysieke pc-games kopen, alternatieve besturingssystemen draaien en dat alles zelfs op een Steam Deck doen. Sony beheert zowel de console als de enige legale winkel daarop, wat veel meer lijkt op de situatie rondom de App Store van Apple. Apple werd, na jaren van juridische strijd inclusief de spraakmakende rechtszaak van Epic Games, uiteindelijk gedwongen om alternatieve betaalmethoden toe te staan in bepaalde markten. Dat precedent is niet onopgemerkt gebleven bij SM&C.
Wat spelers daadwerkelijk verliezen als discs verdwijnen
De kwestie van eigendom is groter dan alleen de prijs. Fysieke games kunnen worden doorverkocht, uitgeleend, bewaard en voor onbepaalde tijd worden gespeeld zonder afhankelijkheid van servers. Een digitale licentie kan worden ingetrokken, de winkel kan worden gesloten en de voorwaarden kunnen veranderen. Voorstanders van game-preservation hebben er al op gewezen dat een volledig digitaal PlayStation-ecosysteem serieuze archiveringsproblemen creëert, waarbij sommigen stellen dat particuliere initiatieven voor behoud de enige realistische optie worden wanneer officiële toegang verdwijnt.
Voor spelers die binnenkort een PS5 willen aanschaffen, laten zaken als preload-data en bestandsgroottes voor Saros al de digital-first richting zien die Sony opgaat. De infrastructuur ligt er. De vraag is of consumenten nog enige verhaal kunnen halen zodra het fysieke alternatief volledig is verdwenen.
Het bredere regelgevende kader waar Sony mee te maken heeft
De omzetcijfers van PlayStation zijn aanzienlijk. Het boekjaar 2025 leverde de PlayStation-divisie ongeveer $29 miljard op. Een rechtszaak van $457 miljoen is op die schaal geen existentiële bedreiging, maar het is ook geen verwaarloosbaar bedrag, en het komt op een moment dat toezichthouders in heel Europa steeds vaker bereid zijn om platform-gatekeeping als een antitrustkwestie te behandelen in plaats van enkel als een bedrijfsmodel.
Sony is niet het enige bedrijf dat deze ontwikkelingen met argusogen volgt. De uitspraak in de zaak Apple vs. Epic, het aanhoudende onderzoek naar de Play Store van Google en nu meerdere rechtszaken tegen console-storefronts signaleren dat het tijdperk van onbetwiste 30% platformcommissies een beperkte houdbaarheidsdatum heeft. Of Sony vóór 2028 concessies doet, zoals het toestaan van third-party storefronts of het invoeren van prijsgelijkheid, zal bepalen hoeveel juridisch risico het bedrijf meeneemt naar het tijdperk zonder discs.
Voor spelers die bijhouden wat er vóór die deadline naar PlayStation komt, behandelt onze Pragmata preload- en bestandsgrootte-gids een van de grotere aanstaande digitale releases. Voor al het andere kun je terecht in de volledige gidsen-hub terwijl het platform verandert.
