Denk eens aan de laatste vijf grote AAA-releases die je zo uit je hoofd kunt opnoemen. Hoeveel daarvan zijn shooters? Hoeveel delen een middeleeuwse, post-apocalyptische of space marine-setting? Shawn Layden, voormalig president van Sony Interactive Entertainment America, heeft dat gevoel van eenheidsworst in cijfers uitgedrukt, en de boosdoener is precies wat je zou verwachten: geld.
Layden deed deze uitspraken in een recent interview, waarin hij een bezoek aan een game-awards-show beschreef. Elke titel op het podium viel in een van de drie categorieën: zombie-apocalyps, space marines of mannen in middeleeuws Europa met erg grote zwaarden. "Er zijn zoveel games die op de game ernaast leken en weer op de game daarnaast," zei hij. Zijn zorg is niet alleen esthetisch. Hij denkt dat de industrie actief het vermogen verliest om nieuwe spelers aan te trekken door het aanbod aan ervaringen te vernauwen.
Ontvang 1 maand GTA+ abonnement bij je pre-order.
Pre-Order GTA 6 nu
Wat $300 miljoen per game de speler werkelijk kost
Het punt is dit: wanneer een enkele AAA-titel meer dan $300 miljoen kan kosten om te ontwikkelen, stoppen uitgevers met nadenken over wat interessant is en gaan ze zich uitsluitend richten op wat veilig is. Layden verwoordde het helder: "Als elke inzet in de honderden miljoenen loopt, dan is de risicotolerantie ongeveer nul."
De rekensom is meedogenloos. Destijds op de PS1 kon een game worden gebouwd voor $5 tot $7 miljoen. Dat betekende dat een uitgever tien verschillende projecten kon financieren, een paar mislukkingen kon opvangen, ervan kon leren en nog steeds winst kon maken. Vreemde, experimentele titels hadden een reële kans om gemaakt te worden omdat de keerzijde te overzien was. Nu kan een enkele miskleun van $200 miljoen-plus de hele toekomst van een studio veranderen of beëindigen.
Laydens punt is niet dat ontwikkelaars hun verbeeldingskracht zijn verloren. Het is dat de financiële structuur van moderne game-ontwikkeling verbeeldingskracht tot een risico heeft gemaakt.
PaRappa, Katamari en de games die vandaag niemand meer zou goedkeuren
Layden noemde twee titels die zijn punt beter maken dan welke statistiek dan ook: PaRappa the Rapper en Katamari Damacy. Beide zijn games uit het PS1- en PS2-tijdperk die in de huidige markt moeite zouden hebben om überhaupt een pitch-meeting te krijgen. Een ritmegame over een rappende hond. Een game waarin je een plakkerige bal rondrolt om het universum opnieuw op te bouwen nadat je vader het heeft vernietigd. Geen van beide concepten past netjes in een omzetprognose-spreadsheet.
"Waar is de volgende Katamari Damacy?" vroeg Layden. Dat is een terechte vraag. Het antwoord is grotendeels dat het waarschijnlijk ergens in het notitieblok van een indie-ontwikkelaar staat, wachtend op financiering die nooit van een grote uitgever zal komen.
Zijn bezorgdheid gaat verder dan nostalgie. Hij beschreef de huidige pitch-omgeving als een plek waar ontwikkelaars gedwongen worden om nieuwe ideeën te presenteren als combinaties van bekende elementen, zoiets als "Fortnite meets Call of Duty in Zombieland", omdat dat de taal is die uitgevers begrijpen. Echte vernieuwing, wat hij "eenhoornballet in de ruimte" noemde, past niet in dat kader en krijgt geen financiering.
Het tegenargument dat recht voor onze neus ligt
Eerlijk is eerlijk, de indie-scene doet hier een groot deel van het zware werk. Balatro, een roguelike deckbuilder met een poker-thema, gebouwd rond illegale kaartcombinaties en absurde Joker-effecten, werd een van de meest besproken games van de afgelopen tijd zonder dat er een grote uitgever achter zat. Clair Obscur: Expedition 33 vond een enorm publiek, mede omdat de mix van turn-based en actie-combat, gecombineerd met de uitgesproken Franse creatieve identiteit, echt anders aanvoelde dan al het andere op de markt.
Die successen doen ertoe. Maar Laydens punt blijft staan: die games bestaan ondanks het huidige systeem, niet dankzij het systeem. En voor elke Balatro die doorbreekt, zijn er tientallen even vreemde en potentieel briljante concepten die nooit voorbij een spreadsheet-beoordeling komen.
De indie-scene kan ook niet volledig de schaal en productiekwaliteit vervangen die grote uitgevers mogelijk maken. Een indie-game van $6 miljoen en een AAA-titel van $150 miljoen strijden niet op dezelfde manier om de aandacht van de speler. Beide zijn belangrijk. Het probleem is dat de ene helft van die vergelijking bijna volledig is gestopt met het nemen van risico's.
Als je wilt zien wat er gebeurt wanneer een game met een groot budget wel inzet op platform-specifieke creativiteit, laat onze analyse van de GTA 6 PS5 exclusive features zien hoe zelfs enorme releases ruimte kunnen vinden voor echte innovatie op hardware-niveau. En voor een kleinschaliger voorbeeld van een game die zich zonder excuses aan een duidelijke visie committeert, behandelt de Hollowbody before you buy guide een survival horror-titel die vol inzet op vaste camerastandpunten en schaarste aan middelen, op een manier die de meeste uitgevers zouden hebben afgezwakt.
Wat verandert er, en wat waarschijnlijk niet
Laydens diagnose is accuraat, maar het recept is lastiger uit te voeren. Gamebudgetten gaan niet omlaag. De verwachting van fotorealistische graphics, enorme open werelden en volledige voice-acting is gezet door een decennium aan blockbusters, en spelers zijn dat inmiddels grotendeels gaan verwachten. Om die trend te keren zouden uitgevers collectief lagere productiewaarden moeten accepteren, wat betekent dat ze lagere prijspunten moeten accepteren, wat weer betekent dat ze lagere inkomsten moeten accepteren. Dat is op dit moment in geen enkele bestuurskamer een gespreksonderwerp.
Wat de balans zou kunnen verschuiven, is het aanhoudende succes van mid-budget en indie-titels die bewijzen dat het publiek wil betalen voor vernieuwing. Elke keer dat een game als Balatro miljoenen exemplaren verkoopt, ondermijnt dat het argument dat alleen veilige keuzes geld opleveren. De data beginnen een zaak op te bouwen waar Layden en ontwikkelaars die zijn mening delen naar kunnen wijzen.
Voor spelers die op de hoogte willen blijven van welke games momenteel echt creatieve risico's nemen, is de gaming guides hub een goede plek om titels te volgen die de moeite waard zijn voordat de volgende awards-cyclus begint.
