ภาพรวม
BioShock จะพาคุณย้อนไปในปี 1960 เหนือมหาสมุทรแอตแลนติก เมื่อเครื่องบินลำหนึ่งประสบอุบัติเหตุตก และ Jack คือผู้รอดชีวิตเพียงคนเดียว เขาพบประภาคารแห่งหนึ่งตั้งตระหง่านอยู่กลางทะเล และเบื้องล่างนั้นคือ Rapture เมืองใต้ทะเลขนาดมหึมาที่สร้างขึ้นโดยนักอุตสาหกรรมนามว่า Andrew Ryan เพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งความทะเยอทะยานของมนุษย์ที่ไร้ขีดจำกัด แต่เมื่อ Jack มาถึง ความฝันเหล่านั้นกลับพังทลายลงสิ้น Splicers ออกอาละวาดไปตามทางเดิน Big Daddies คอยตรวจตราโถงทางเดินที่ถูกน้ำท่วม และบันทึกเสียง (audio logs) ทั่วเมืองก็บอกเล่าเรื่องราวว่าทุกอย่างล่มสลายลงได้อย่างไร
BioShock พัฒนาโดย 2K Boston และจัดจำหน่ายโดย 2K วางจำหน่ายครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2007 โดยได้รับคำวิจารณ์ว่ามีความคล้ายคลึงกับ System Shock 2 ซึ่งทีมงานก็ยอมรับว่าเป็นแรงบันดาลใจหลัก (spiritual predecessor) ของเกมนี้ ตัวเกมเป็นการผสมผสานระหว่างแนว FPS (First-Person Shooter) และ RPG ที่บีบให้คุณต้องตัดสินใจครั้งสำคัญ ทั้งในเรื่องวิธีการต่อสู้ การอัปเกรดตัวละคร และการเลือกว่าผู้คนที่คุณพบเจอสมควรได้รับความช่วยเหลือหรือไม่
Plasmids, อาวุธ และระบบการต่อสู้สุดมันส์
ระบบการต่อสู้คือสิ่งที่ทำให้ BioShock แตกต่างจากเกมยิงทั่วไป Plasmids คือการดัดแปลงพันธุกรรมด้วยการฉีดสารเข้าสู่ร่างกายเพื่อมอบพลังพิเศษ ตั้งแต่การปล่อยกระแสไฟฟ้าผ่านน้ำไปจนถึงการเสกฝูงต่อออกมาจากแขนของคุณเอง คุณสามารถใช้มือข้างหนึ่งถืออาวุธปกติและอีกข้างใช้ Plasmids ซึ่งการคอมโบสกิลเหล่านี้แหละคือหัวใจสำคัญที่ทำให้เกมมีความลึกและสนุกสุดๆ
สรุปกลไกสำคัญของเกม:
- Plasmids มอบพลังธาตุและพลังทางชีวภาพ
- อาวุธมีให้เลือกหลากหลายตั้งแต่ปืนพก (revolvers) ไปจนถึงเครื่องพ่นสารเคมี (chemical throwers)
- สามารถคราฟต์กระสุนรูปแบบต่างๆ ได้ระหว่างลุยด่าน
- แฮ็กอุปกรณ์และป้อมปืน (turrets) ให้มาช่วยสู้แทนเราได้
- ใช้สภาพแวดล้อมเป็นกับดักจัดการศัตรูได้
ไม่มีการต่อสู้ครั้งไหนที่เหมือนกัน เพราะเครื่องมือที่คุณมีจะเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ตามสิ่งที่คุณเก็บและอัปเกรดมา การแช่แข็ง Splicer จนเป็นน้ำแข็งแล้วทุบด้วยประแจ (wrench) ให้แตกละเอียด ย่อมให้ความรู้สึกต่างจากการล่อมันลงไปในสระน้ำที่มีกระแสไฟฟ้า ซึ่งทั้งสองวิธีล้วนมีประสิทธิภาพไม่แพ้กัน
Rapture คืออะไร และทำไมถึงสำคัญ?
Rapture อาจเรียกได้ว่าเป็นฉากหลังที่สมบูรณ์แบบที่สุดในประวัติศาสตร์เกมแนว Action-RPG Andrew Ryan สร้างเมืองนี้ขึ้นเพื่อเป็นที่หลบภัยจากรัฐบาล ศาสนา และกฎระเบียบต่างๆ สถาปัตยกรรมแบบ Art Deco ของเมืองสะท้อนให้เห็นถึงความทะเยอทะยานดั้งเดิมนั้น ทุกทางเดินที่เต็มไปด้วยน้ำ ป้ายไฟนีออนที่กะพริบอยู่ใต้ทะเล และบันทึกเสียงที่กระจัดกระจายอยู่ตามพื้น ล้วนบอกเล่าเรื่องราวของสังคมที่เชื่อมั่นในยูโทเปียของตัวเองจนกระทั่งทุกอย่างพังทลาย
ความสยองขวัญในเกมนี้ไม่ใช่แค่การโผล่มาให้ตกใจ (jump scares) แต่คือการค่อยๆ เผยรายละเอียดที่น่าขนลุก เช่น ภาพวาดของเด็กที่ติดอยู่บนผนังในอพาร์ตเมนต์ที่รกร้าง หรือบันทึกเสียงการโต้เถียงของคนสองคนที่ตายไปแล้ว การเล่าเรื่องผ่านสภาพแวดล้อม (environmental storytelling) นั้นเข้มข้นมากจนแม้จะเล่นหลายรอบ คุณก็ยังอาจพบรายละเอียดที่เคยพลาดไปในรอบแรก
ทางเลือกเชิงศีลธรรมและ Little Sisters
BioShock สร้างระบบศีลธรรมโดยมี Little Sisters เป็นศูนย์กลาง พวกเธอคือเด็กหญิงตัวน้อยที่คอยเก็บเกี่ยว ADAM สารสำคัญที่ใช้เพิ่มพลัง Plasmids จากศพทั่ว Rapture เมื่อคุณพบพวกเธอ คุณสามารถเลือกว่าจะช่วยเหลือเพื่อรับรางวัล ADAM จำนวนหนึ่ง หรือจะเก็บเกี่ยว (harvest) เพื่อรับ ADAM จำนวนมหาศาล ซึ่งทางเลือกนี้จะส่งผลต่อทั้งทรัพยากรที่คุณมีและฉากจบของเกม
แม้จะเป็นระบบทางเลือกแบบสองทาง (binary system) ตามมาตรฐานเกมยุคใหม่ แต่ในปี 2007 มันถือว่าทรงพลังและยังคงสร้างแรงกระแทกใจได้จนถึงทุกวันนี้ เกมไม่ได้พยายามสั่งสอนคุณตลอดเวลา แต่จะคอยติดตามการกระทำของคุณและสะท้อนผลลัพธ์เหล่านั้นออกมาในตอนจบ
อิทธิพลและตำนานของเกม
BioShock ได้รับคำชมอย่างล้นหลามเมื่อตอนวางจำหน่าย โดยเฉพาะในด้านบรรยากาศ การเขียนบท และการสอดแทรกแนวคิดปรัชญาเกี่ยวกับลัทธิวัตถุวิสัย (objectivism) และเจตจำนงเสรี (free will) ลงในเกมแอ็กชันได้อย่างแนบเนียนโดยไม่ดูยัดเยียด ปัจจุบันเกมยังคงหาเล่นได้บน Windows, macOS, Xbox, PlayStation รวมถึงผ่านทาง Steam และ Epic Games Store และยังมี BioShock: The Collection ที่รวมภาคต้นฉบับและภาคต่อไว้ให้ผู้เล่นหน้าใหม่ได้สัมผัส
อิทธิพลของเกมนี้ที่มีต่อแนว Immersive Sim นั้นประเมินค่าไม่ได้เลย วิธีการเล่าเรื่องผ่านสภาพแวดล้อม การให้อิสระแก่ผู้เล่นภายในเนื้อเรื่องที่ถูกกำหนดไว้ และความสมดุลระหว่างระบบเกมเพลย์กับน้ำหนักทางศีลธรรม ได้กลายเป็นแม่แบบที่นักพัฒนาเกมยังคงหยิบมาอ้างอิงจนถึงปัจจุบัน การได้เล่นเกมนี้ในปี 2026 คือการได้สัมผัสกับผลงานระดับขึ้นหิ้งที่รู้ดีว่าตัวเองต้องการจะเป็นอะไรตั้งแต่ต้น