Video oyunları yapma ve satma işi, son yirmi yılda önemli ölçüde değişti. Oyunlar, fiziksel perakende ve uygulama mağazaları aracılığıyla satılan ürünlerden, oyuncularla devam eden ilişkilere dayalı uzun soluklu hizmetlere dönüştü.
Xsolla Başkanı Chris Hewish, sektörün birçok büyük değişiminde aktif rol aldı. Kariyeri boyunca Activision, DreamWorks Animation, Survios ve Skydance gibi şirketlerde görev alan Hewish, 1 milyar doların üzerinde satış gerçekleştiren 50'den fazla oyunun tasarım ve yapım sürecinde yer aldı.
Bugün, bağımsız stüdyolardan büyük şirketlere kadar geliştiricilere ve yayıncılara ödeme, dağıtım ve monetizasyon hizmetleri sunan bir video oyunu ticaret şirketi olan Xsolla'yı yönetiyor. Aynı zamanda, oyun şirketlerinin kontrol edemedikleri platformlara tamamen bağımlı kalmak yerine nasıl uzun vadeli ticaret ve ödeme altyapısı kurabileceklerini inceleyen Durable Advantage: Five Pillars of the Modern Game Business kitabının da yazarıdır.
Geliştirme, yayıncılık ve ticaret alanındaki 20 yılı aşkın deneyiminin ardından Hewish, sektörün bir sonraki aşamasının direct-to-consumer ticaret, hesap tabanlı ekosistemler, değişen monetizasyon modelleri, yapay zeka, bölgesel ödemeler ve gelişmekte olan teknolojilerin pratik uygulamalarıyla şekilleneceğini öngörüyor.
Oyun Sektörü Artık Sadece Oyundan İbaret Değil
Hewish, tanık olduğu en büyük değişimlerden birinin, bir oyunun ticari olarak neyi temsil ettiğinin dönüşümü olduğunu belirtti.
"Oyun dünyasındaki birçok büyük teknoloji değişiminde yer alma şansım oldu: Activision'da konsol yayıncılığı, DreamWorks Animation'da mobil ve transmedya, Survios ve Skydance'te VR ve şimdi Xsolla'da direct-to-consumer ticaret altyapısı," dedi.
Oyun tarihinin büyük bir bölümünde, bir oyun satmak perakendeci veya platform üzerinden oldukça basit bir işlemden ibaretti. Satın alma işlemi tamamlandığında, oyuncu ile şirket arasındaki ilişki fiilen sona ererdi.
Live-service oyunlar, free-to-play yapımlar ve bağlantılı ekosistemler daha yaygın hale geldikçe bu model değişti.
Hewish, "En büyük değişim, bir oyunun ticari olarak aslında ne olduğudur," diye açıkladı. "Oyun tarihinin büyük kısmında bir oyun satmak, bir aracıya, bir raf alanına veya bir uygulama mağazasına gitmek demekti ve işlem, oyuncuyla olan ilişkinin özünde sonuydu."
"Bugün, en büyük oyunlar yıllarca yaşayan işletmeler olarak faaliyet gösteriyor. Oyun artık tüm işin kendisi değil; işin temelidir."
Hewish, bu yaklaşımın Activision'daki döneminde, pazarlama ve geliştirme ekiplerini birbirine yakınlaştırmak için çalıştığı sırada zaten görülebildiğini söyledi.
"Bunun erken bir versiyonunu Activision'da gördüm; pazarlama ekiplerini doğrudan geliştirme ekiplerinin içine yerleştirmeye başladım, böylece oyuncunun sesi en başından itibaren masadaydı," dedi.
Dağıtım da iş modeliyle birlikte değişti. Modern oyun ekosistemleri, öncelikli olarak bireysel cihazlara bağlı kalmak yerine giderek daha fazla oyuncu hesapları etrafında dönüyor.
Hewish, "Dağıtım da değişti. Cihaz merkezli olmaktan çıkıp hesap merkezli hale geliyor ve cross-play, cross-save ve paylaşımlı ilerleme artık ilk günden beklenen özellikler," dedi.
Geleceğe bakıldığında, giderek daha önemli hale geleceğini öngördüğü üç gelişmeyi tanımladı: hesap merkezli ekonomiler, gerçek zamanlı hibrit monetizasyon ve topluluk odaklı ticaret.
"İleriye baktığımda üç şey bekliyorum. Oyuncuların tek bir kimliği her cihazda taşıdığı hesap merkezli ekonomiler. Gerçek zamanlı işleyen hibrit monetizasyon. Ve içerik üreticilerinin ve oyuncuların katkılarından dolayı takdir edildiği topluluk odaklı ticaret."
Neden Direct-to-Consumer Ticaret Önemli?
Direct-to-consumer stratejileri, özellikle oyuncu ilişkileri ve ticaret operasyonları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmak isteyen şirketler için oyun dağıtımı tartışmalarının giderek daha önemli bir parçası haline geldi.
Hewish, Durable Advantage kitabında oyun şirketlerini iki geniş kategoriye ayırıyor.
"İki tür oyun şirketi vardır: kiracılar ve sahipler," dedi.
"Kiracılar iyi oyunlar yapar, kontrol etmedikleri platformlar üzerinden dağıtım yapar ve başarıyı indirme sayıları ve lansman sıralamalarıyla ölçerler. Sahipler ise kendi oyuncu ilişkilerini, ticaretlerini ve verilerini yönetir ve bu avantajları zamanla katlanan bir değere dönüştürürler."
Finansal etki, ölçek büyüdüğünde önemli hale gelebilir. Hewish, platform ücretlerinin uzun vadeli etkilerini göstermek için yıllık 200 milyon dolar gelir elde eden varsayımsal bir oyun örneğini kullandı.
"Yılda 200 milyon dolar kazanan bir oyun, yüzde 30'luk platform ücreti kapsamında platformlara yaklaşık 60 milyon dolar veriyor. On yıl boyunca bu, 600 milyon dolar eder."
Ayrıca, geniş bir oyuncu kitlesine ulaşan ancak ivmesini korumakta zorlanan bir mobil oyunla ilgili kendi deneyiminden de bahsetti.
Hewish, "Bunu zor yoldan öğrendim. Aylar içinde 100 milyon indirmeyi geçen bir mobil oyun çıkardım ancak promosyonlar durduğunda oyunun çöküşünü izledim, çünkü işletme hiçbir zaman o oyuncularla olan ilişkisine sahip değildi," dedi.
Sürdürülebilir bir direct-to-consumer stratejisi oluşturma çerçevesi beş sütuna dayanıyor: ilişkiler, ticaret, zeka, güven ve zaman.
Hewish, bunlardan zekanın genellikle göz ardı edildiğine inanıyor.
"Stüdyolar en çok zekayı hafife alıyor," dedi.
Gelirdeki değişimlerin her zaman bir oyunun daha fazla içeriğe veya genişletilmiş yerelleştirmeye ihtiyaç duyduğu anlamına gelmediğini açıkladı. Altyapı ve ödeme erişilebilirliği de rol oynayabilir.
"Yeni bir dijital cüzdan bir bölgedeki oyuncuların yüzde 20'sini kapsıyorsa ve platformunuz bunu desteklemiyorsa, gelir düşer ve kendi işlem verileriniz olmadan yanlışlıkla daha fazla içeriğe veya daha fazla yerelleştirmeye ihtiyacınız olduğu sonucuna varabilirsiniz."
Hewish için Warframe, izleyicileriyle uzun vadeli bir ilişki sürdüren bir oyun şirketine örnek teşkil ediyor.
"Warframe benim favori sektör örneğim. Digital Extremes 2013'te büyük bir yayıncı olmadan ve neredeyse hiç pazarlama bütçesi olmadan piyasaya çıktı, ancak ilk günden itibaren oyuncu ilişkilerine sahipti ve on yıldan fazla bir süre sonra hala güçlü bir şekilde devam ediyor."
Hewish, bu yaklaşımı izlemek için gereken altyapının artık büyük yayıncıların yanı sıra daha küçük geliştiriciler için de erişilebilir olduğunu savunuyor.
"İyi haber şu ki, sahip olunan kimlik, doğrudan ticaret ve davranışsal veriler artık her ölçekteki stüdyo için erişilebilir durumda. Artık teknoloji maliyeti yok, sadece bilgi maliyeti var."
Blockchain Arka Plana Geçmeli
Blockchain ve dijital sahiplik, ana akım oyuncular arasında benimsenmesi sınırlı kalsa da yıllardır oyun sektörü tartışmalarının bir parçası oldu.
Hewish, ilk blockchain oyun projeleri dalgasının, finansal mekanikleri oyunların kendisinin önüne koyarak temel bir hata yaptığını söyledi.
"Öncelikle, ilk dalganın neden başarısız olduğu konusunda dürüst olmalıyız. Erken dönem blockchain oyunları finansal mekaniklerle öne çıktı ve oynanışı ikincil planda tuttu. Bu ters bir durum ve oyuncular bunu hemen fark etti."
Dijital sahipliğin günlük oyuncular için faydalı hale gelmesi için, altta yatan teknolojinin daha az görünür hale gelmesi gerektiğine inanıyor.
"Değişmesi gereken şey, teknolojinin nerede durduğudur. Oyuncu için görünmez olmalıdır."
"Oynarsınız çünkü oyun harikadır ve teknoloji deneyimin önünde değil, altında yer alır."
Ayrıca faydaların, spekülasyondan ziyade pratik olması gerektiğini söyledi.
"Fayda pratik olmalı. Oyuncular; oynama, yaratma veya topluluk oluşturma gibi katkılarından dolayı, spekülasyon veya finansal mühendislik olmaksızın takdir edilmelidir."
Hewish'e göre oyun dünyası, bu tür sistemleri destekleyebilecek birçok davranışı zaten barındırıyor.
"Oyuncular zaten eşyalar topluyor ve ödüllerin kilidini açmak için görevleri tamamlıyor. Üzerine inşa etmeye değer davranış budur."
Dijital sahiplik teknolojileri geliştikçe regülasyon da sürecin bir parçası olmaya devam edecek.
"Regülasyon hala gelişiyor ve sorumlu şirketler, uyumluluğu sonradan eklemek yerine en başından itibaren inşa ediyor."
"Daha Büyük Değil, Daha Akıllı" Monetizasyon
Oyun sektörü, özellikle live-service projelere yapılan büyük yatırımlardan sonra, sadece oyuncu sayılarını ve harcamalarını maksimize etmenin sürdürülebilir bir strateji olup olmadığını giderek daha fazla sorguluyor.
Hewish, 2025'i bu genişlemenin ardından bir düzeltme dönemi olarak tanımladı.
"2025'i bir düzeltme yılı olarak tanımlardım. Şirketler, live-service projelerinde aşırıya kaçtıktan sonra daha temkinli hale geldi," dedi.
"Artık daha az devasa bahisler, daha fazla portföy mantığı ve yan bir deney olmaktan çıkıp yapısal hale gelen direct-to-consumer ticaret görüyoruz."
Ticari baskı, özellikle kullanıcı edinimi maliyetleri arttıkça önemli olmaya devam ediyor.
"Ve baskı gerçek. Kullanıcı edinme maliyetleri artıyor ve oyuncu deneyimindeki hata payı daralıyor."
Hewish için daha akıllı monetizasyon üç ana ilkeden oluşuyor: segmentasyon, erişim ve güven.
"Birincisi segmentasyon. Geliştiriciler tek bir iş modeli seçmeyecekler. Premium, abonelik, paketler ve sezonluk değerleri, farklı oyuncu segmentlerine uyacak şekilde aynı anda katmanlandıracaklar."
Geliştiriciler, tek bir monetizasyon yaklaşımına güvenmek yerine, farklı kitleler ve davranışlar etrafında birkaç seçenek oluşturabilirler.
İkinci husus erişilebilirliktir.
"İkincisi, çıkarımdan önce erişim. Bazı bölgelerde, kullandıkları yerel ödeme yöntemlerini desteklemiyorsanız oyuncuların yüzde 10 ila 40'ı işlem yapamaz."
Hewish bunu bir monetizasyon sorunu olduğu kadar bir ticaret sorunu olarak da görüyor. Ödeme sistemi tercih edilen yöntemi karşılamıyorsa, bir oyuncu ödeme yapan bir müşteri olamaz.
Üçüncü ilke güvendir.
"Üçüncüsü ve en önemlisi güvendir. Güven, oyuncuların sizin hakkınızda hissettiği bir duygu değildir. Her kararda adım adım inşa ettiğiniz bir geçmiş kaydıdır ve oyuncular bunu sürekli günceller."
Gizlilik, özellikle GDPR gibi regülasyonlar ürün geliştirmeyi etkilediği için bu ilişkinin bir parçasıdır.
"Gizlilik bunun bir parçası. GDPR gibi regülasyonlar ürün tasarımını değiştiriyor; gizlilik ve oyuncu güvenliği bir satış noktası haline geliyor."
Daha geniş kapsamlı görüşü, geliştiricilerin oyuncuları sadece gelir kaynağı olarak değil, işin uzun vadeli katılımcıları olarak görmeleri gerektiğidir.
"Oyunculara sadece müşteri olarak değil, uzun vadeli ortaklar olarak davranın."
Yapay Zeka Rekabeti Genişletebilir
Önümüzdeki beş ila on yılı etkilemesi beklenen teknolojiler arasında Hewish, yapay zekayı, daha küçük ekiplerin rekabet etme yeteneğini etkileyebileceği şekliyle özellikle önemli görüyor.
"Yapay zeka konusunda en büyük etki, kimin rekabet edebileceği üzerindedir," dedi.
"Yapay zeka, daha küçük ekiplerin başarabileceklerini ölçeklendirerek oyun alanını dengeliyor ve devam eden içerik üretimini daha uygun maliyetli hale getirerek 'sonsuza dek süren oyunlar' (forever games) yönündeki değişimi destekliyor."
Aynı zamanda Hewish, sektörün yapay zeka konusundaki coşkusunun, yaratıcı ekipler üzerindeki etkileriyle dengelenmesi gerektiğini söyledi.
"Yaratıcı ekipler üzerindeki etkisi de dahil olmak üzere riskler konusunda da net görüşlere sahibim."
Yapay zeka, özellikle araçlar işlevsel görünen ancak üretim ortamlarında güvenilir bir şekilde çalışmayan kodlar ürettiğinde teknik sorunlar da ortaya çıkarabilir.
"Ticaret tarafında, yapay zeka kodlama araçlarının doğru görünen ancak üretimde başarısız olan kodlar ürettiğini zaten görüyoruz, bu yüzden AI Toolkit'imizi oluşturduk," dedi.
XR ve Blockchain Tartışması Değişiyor
Yapay zeka pratik uygulamalara hızla geçerken, Hewish extended reality (XR) konusunda daha temkinli bir görüşe sahip.
"XR konusunda açık olacağım. Hype döngüsü durakladı ve kategori beklentileri sıfırlıyor."
Blockchain de odak noktasında bir değişim yaşıyor.
"Blockchain konusunda tartışma, spekülasyondan uzaklaşıp basit bir soruya doğru ilerliyor: oyunu oyuncular için daha iyi hale getiriyor mu?"
"Nerede getiriyorsa, orada kalıcı olacaktır."
Bu ayrım, yeni teknolojinin sadece yeni bir teknik özellik sunmak yerine oyuncular için gerçek bir sorunu çözüp çözmediğine daha fazla vurgu yapıyor.
Ödemeler Daha Önemli Hale Geliyor
Ödeme altyapısı, Hewish'in önümüzdeki on yıl içinde önemli değişiklikler beklediği bir diğer alan.
"Ödemeler konusunda, bölgesel tercihler ve regülasyonlar küresel manzarayı parçalamaya devam ediyor ve oyunculara ödeme yaptıkları yerde ulaşabilen geliştiriciler kazanacak."
Mobilin büyümesi de daha geniş eğlence ekosistemini etkiliyor.
"Mobil, oyunları, filmleri, müziği ve sosyal medyayı harmanlayan transmedya franchise'larını yönlendiren merkezi bir merkez haline geliyor."
Bu, oyunların izole ürünler olarak var olmasından uzaklaşan daha geniş değişimi yansıtıyor. Oyuncular, aynı fikri mülkiyetle devam eden bir ilişkiyi sürdürürken, bir franchise'ın farklı unsurları arasında giderek daha fazla hareket edebiliyorlar.
Mimari, Oyun İşletmelerinin Yeni Neslini Tanımlayabilir
Tartışılan farklı teknolojiler ve iş modelleri genelinde Hewish, sektörü şekillendireceğine inandığı daha geniş bir eğilim tanımladı.
"Ortak nokta, rekabet avantajının en çok teknolojiye sahip olandan, en güçlü mimariye sahip olana doğru kaymasıdır."
Bu mimari, oyunun kendisi kadar oyunu çevreleyen sistemleri de kapsıyor. Oyuncu kimliği, ticaret, ödemeler, veri, gizlilik, içerik üretimi ve topluluk, modern bir oyunun uzun vadeli operasyonuna katkıda bulunabilir.
Sektör hesap tabanlı ekosistemlere, kalıcı oyunlara, direct-to-consumer ticarete ve daha çeşitli monetizasyon stratejilerine doğru ilerlemeye devam ettikçe, bir oyunu çevreleyen ticari altyapı, uzun vadeli beklentileriyle giderek daha fazla bağlantılı hale geliyor.
Hewish için oyun işinin bir sonraki aşaması, sadece en yeni teknolojiyi benimsemekle ilgili değil. Geliştiricilerin ve yayıncıların, değişen platformlara, ödeme yöntemlerine ve oyuncu beklentilerine uyum sağlarken oyuncularla ilişkilerini sürdürmelerine olanak tanıyan sistemler inşa etmekle ilgilidir.




