Videogames maken al langer deel uit van het debat rond kinderen en schermtijd, vaak bekritiseerd omdat ze zouden afleiden van schoolwerk of sociale ontwikkeling. Een grootschalig onderzoek voegt nu een nieuwe invalshoek toe aan die discussie. Volgens een studie gepubliceerd in Scientific Reports, vertonen kinderen die meer tijd besteden aan het spelen van videogames over tijd een iets hogere toename in intelligentie vergeleken met hun leeftijdsgenoten.
De resultaten beweren niet dat gamen kinderen direct slimmer maakt, maar ze suggereren wel dat interactief spel invloed kan hebben op hoe bepaalde cognitieve vaardigheden zich ontwikkelen. Voor ouders, opvoeders en ontwikkelaars die werken met traditionele platforms en opkomende web3 gamingomgevingen, dragen de bevindingen bij aan een genuanceerder beeld van hoe games passen in de moderne kindertijd.
Waar het onderzoek daadwerkelijk naar keek
De studie werd uitgevoerd door onderzoekers uit Nederland, Duitsland en Zweden, gebruikmakend van gegevens uit de Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) Study in de Verenigde Staten. Hierin werden schermtijdrapporten van 9.855 kinderen van negen en tien jaar oud opgenomen.
Aanvankelijk rapporteerden de kinderen hoeveel tijd ze besteedden aan het kijken van tv of online video, het spelen van videogames en het socialiseren online. Gemiddeld nam gamen ongeveer een uur per dag in beslag. Onderzoekers volgden vervolgens meer dan 5.000 van die deelnemers twee jaar later om te zien hoe hun cognitieve vaardigheden veranderden.
Om veelvoorkomende problemen in schermtijdonderzoek te vermijden, controleerde het team voor genetische verschillen en sociaaleconomische achtergrond. Hierdoor konden ze beter isoleren hoe gametijd gerelateerd was aan intelligentiegroei, in plaats van simpelweg inkomen van de familie of geërfde eigenschappen te weerspiegelen.
Hoe gametijd gerelateerd was aan IQ-veranderingen
Toen onderzoekers de resultaten over de tweejarenperiode vergeleken, ontdekten ze dat kinderen die meer videogames speelden dan gemiddeld, een kleine maar meetbare toename in IQ vertoonden. Die spelers behaalden ongeveer 2,5 IQ-punten meer dan de normale stijging die binnen de groep werd waargenomen.
IQ-scores werden berekend met behulp van taken die leesbegrip, visueel-ruimtelijk redeneren, geheugen, flexibel denken en zelfbeheersing maten. Dit zijn vaardigheden die vaak worden ingezet tijdens het spelen, vooral in games die navigatie, probleemoplossing en snelle besluitvorming vereisen.
De onderzoekers merkten zorgvuldig op dat de verandering bescheiden is en geen direct oorzaak-gevolgrelatie vaststelt. Toch suggereert het patroon dat interactief digitaal spel bepaalde mentale processen anders kan beïnvloeden dan passief mediagebruik.
Waarom tv en sociale media de naald niet bewogen
De studie keek ook naar andere vormen van schermtijd. Het kijken naar televisie en het gebruik van sociale media vertoonden geen betekenisvolle positieve of negatieve impact op de intelligentiescores gedurende dezelfde periode.
Dit onderscheid is belangrijk omdat het het idee uitdaagt dat alle schermtijd kinderen op dezelfde manier beïnvloedt. Videogames vereisen doorgaans actieve deelname, planning en feedback, terwijl tv en veel sociale platforms meer observerend zijn. De bevindingen suggereren dat het niveau van betrokkenheid belangrijker kan zijn dan alleen het totale aantal schermuren.
Voor ontwikkelaars op consoles, mobiel en web3-platforms benadrukt dit hoe ontwerpkeuzes rond interactie kunnen vormgeven hoe games passen in de dagelijkse routines van kinderen.
Beperkingen van de bevindingen
Hoewel de resultaten opmerkelijk zijn, komen ze met duidelijke beperkingen. De studie richtte zich alleen op kinderen in de Verenigde Staten en maakte geen onderscheid tussen verschillende soorten games, zoals puzzelspellen, shooters, educatieve titels of multiplayerervaringen. Het mat ook niet hoe gamen fysieke activiteit, slaap, emotioneel welzijn of schoolprestaties beïnvloedt.
Daarom mag het onderzoek niet worden gelezen als een aanbeveling voor onbeperkt spelen. In plaats daarvan ondersteunt het het idee dat gematigd gamen de cognitieve ontwikkeling niet lijkt te schaden en kleine voordelen kan bieden op specifieke denkgebieden.
De onderzoekers zijn van plan te blijven onderzoeken hoe omgevingsfactoren, waaronder digitaal gedrag, verband houden met hersenontwikkeling naarmate kinderen groeien.
Wat dit betekent voor gaming en kindertijd
Jarenlang werd gamen grotendeels gezien als een risicofactor voor aandacht en leren. Deze studie brengt balans in dat narratief door te laten zien dat het spelen van videogames niet automatisch negatief is en bepaalde cognitieve vaardigheden kan ondersteunen.
Van traditionele console-ervaringen tot online en web3-gaming-ecosystemen, de conclusie is niet dat games onderwijs vervangen, maar dat interactieve media kunnen samengaan met leren wanneer ze in redelijke hoeveelheden worden gebruikt. De sleutel blijft balans, structuur en begrip van wat kinderen daadwerkelijk op het scherm doen, in plaats van alleen te focussen op hoe lang ze het doen.
Naarmate gaming zich blijft ontwikkelen, helpt onderzoek als dit het gesprek te verleggen van algemene beperkingen naar geïnformeerde keuzes over hoe digitaal spel past in de ontwikkeling van kinderen.
Zorg ervoor dat u onze artikelen bekijkt over de beste games om te spelen in 2026:
Best Nintendo Switch Games for 2026
Best First-Person Shooters for 2026
Best PlayStation Indie Games for 2026
Best Multiplayer Games for 2026
Most Anticipated Games of 2026
Top Game Releases for January 2026
Veelgestelde vragen (FAQ's)
Verhogen videogames echt het IQ van kinderen?
De studie vond een kleine associatie tussen meer videogames spelen en hogere IQ-stijgingen over twee jaar. Het bewijst niet dat games direct intelligentiegroei veroorzaken, maar het toont wel een meetbare link aan.
Hoe groot was de IQ-stijging door gamen?
Kinderen die meer speelden dan gemiddeld, behaalden ongeveer 2,5 IQ-punten meer dan de typische stijging die in de groep werd gezien gedurende de studieperiode.
Heeft het kijken naar tv of het gebruik van sociale media invloed gehad op het IQ?
Nee. Het onderzoek toonde aan dat tv-kijken en het gebruik van sociale media de intelligentiescores niet significant in beide richtingen veranderden.
Wat voor soort videogames werden bestudeerd?
De studie maakte geen onderscheid tussen spelgenres of platforms. Het omvatte algemeen videogebruik op apparaten, zonder onderscheid te maken tussen mobiele, console-, online- of web3-games.
Moeten ouders meer gamen aanmoedigen?
De bevindingen suggereren dat gematigd gamen de cognitieve ontwikkeling waarschijnlijk niet schaadt, maar de studie onderzocht geen effecten op slaap, gezondheid of schoolprestaties. Balans met andere activiteiten blijft belangrijk.
Maakt schermtijd kinderen over het algemeen slimmer?
Niet noodzakelijk. De resultaten geven aan dat interactief gamen bepaalde cognitieve vaardigheden kan ondersteunen, maar schermtijd als geheel verbetert de intelligentie niet automatisch.
Zullen toekomstige studies dieper ingaan op gamen en kinderen?
Ja. Onderzoekers zijn van plan te onderzoeken hoe digitaal gedrag verband houdt met hersenontwikkeling, welzijn en langetermijnleren naarmate kinderen groeien.
